İngiltere'nin nehirlerinden sevindirici bir haber geldi. BBC'nin aktardığına göre İngiltere Çevre Ajansı'nın (EA) yeni verileri, nehirlerdeki en zehirli iki "kalıcı kimyasalın" seviyesinin son on yılda neredeyse üçte bir oranında düştüğünü gösterdi. Düşüş, bu kimyasalların ürünlerde kullanımına getirilen sıkı kısıtlamalara bağlanıyor.
Tavalardan yangın köpüğüne
Resmî adıyla PFAS olarak bilinen bu kimyasallar ilk kez 1930'larda ABD'de geliştirildi. Yağa ve suya dayanıklı olmaları ve elektriksel özellikleri sayesinde kızartma tavalarından yangın söndürme köpüklerine kadar birçok üründe kullanıldı. Doğada parçalanmaları çok uzun sürdüğü için "kalıcı kimyasallar" olarak anılıyorlar.
Bu ailenin ilk üyeleri PFOS ve PFOA'ydı. Yaklaşık yirmi yıl önce araştırmacılar bu kimyasalları hayvanlarda doku hasarıyla ve testis kanseri gibi bazı ciddi hastalıkların artışıyla ilişkilendirmeye başladı. Bunun üzerine PFOS 2010'da, PFOA ise 2020'de İngiltere'de neredeyse tamamen yasaklandı.
Balıklarda yüzde 49 düşüş
Ajansın perşembe günü yayımladığı verilere göre İngiltere nehirlerindeki PFOS yoğunluğu son 10 yılda yüzde 30, PFOA yoğunluğu ise yüzde 29 azaldı. Tatlı su balıklarındaki seviye de yüzde 49 düştü. Manchester Metropolitan Üniversitesi'nden çevre adli bilimi uzmanı Dr. David Megson, "Son 10 yılda ne kadar yol aldığımızı görmek harika" dedi.
Ancak tablo tamamen pembe değil. Bu kimyasallar çok yavaş parçalandığı için ajans, çevredeki toplam miktarın büyük olasılıkla değişmediğini, yalnızca seyrelerek denize taşındığını kabul ediyor. PFAS'ları kalıcı olarak yok etmenin az sayıdaki yolundan biri yüksek sıcaklıkta yakmak ve ülkede buna uygun yalnızca iki tesis bulunuyor.
15 bin kimyasal daha var
Kullanımda hâlâ binlerce başka PFAS bulunuyor. Sayılarının 15 bin civarında olduğu, bunların yaklaşık 200'ünün sık kullanıldığı düşünülüyor. Ajans, birçok PFAS'ın zehirliliği konusunda belirsizlik sürdüğünü ve bulguların kimyasalların tek tek değil topluca düzenlenmesi gerektiğini gösterdiğini söylüyor. Kimya sektörü ise diğer PFAS'ların zehirli olduğuna dair kanıtların sınırlı olduğunu ve bazılarının hayat kurtaran tıbbi ekipmanlarda kullanıldığını savunarak bu yaklaşıma uzun süredir karşı çıkıyor.
Ajans şimdi ülke genelindeki kirliliğin haritasını çıkarmak için 60 farklı PFAS'ı düzenli olarak test ediyor. Hükümet de bu ay insan vücudundaki seviyeleri izlemeye başlayacağını duyurdu. Megson, "Yapılacak çok iş var. Bu rapor, kirleticilerin verdikleri zararın bedelini ödemesi için yürütülecek soruşturmalara temel oluşturuyor" dedi. Britanya sularından bir başka iyi haber de kısa süre önce İskoçya'dan gelmişti, yüz yıl önce yok olan yabani istiridyeler geri döndü.
Bu yazı hakkında ifade bırakın
OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.
İlginizi çekebilir
İngiliz oyunculara dijital kopyaları üzerinde yeni haklar
İngiltere'de oyuncular sendikası Equity, film ve dizi yapımcılarıyla imzaladığı yeni anlaşmayla oyunculara dijital kopy…
Bir milyar sterlinlik Gymshark ile 500 üyeli küçük bir spor salonu arasında isim savaşı, "Tam bir Davut ile Golyat hikâyesi"
Bir aile garajında kurulan İngiliz spor giyim devi Gymshark, Gloucestershire'daki 500 üyeli bir spor salonunun beş yıld…
Bir kedinin eve getirdiği ölü kuş, İngiltere'de 47 yılda yalnızca 17 kez kaydedilen nadir bir Sibirya ötücüsü çıktı
İngiltere'nin Cumbria bölgesindeki Brampton'da bir kedinin eve getirdiği ölü kuşun, kızılgerdanın akrabası olan ve 1975…

MongoDB analitik veritabanı Firebolt'u satın aldıYazılım
Canva'ya üretken yapay zekâyı kapatma düğmesi geldiYapay zekâ
Xbox kullanıcıların arka planını GTA 6 reklamına çevirdiOyun
Burun damlası yaşlı farelerin hafızasını gençleştirdiGenel
Google'ın uzaydaki yapay zekâ sunucularını Blue Origin taşıyacakTeknoloji
Wolf Alice ve Disclosure Boardmasters 2027'nin manşetindeMüzik



