İçeriğe atla
Kâğıt kolaj illüstrasyon: yeşil tepelerin arasından denize akan bir nehir, nehir boyunca giderek küçülen sarı kimyasal damla simgeleri, kıyıda eski bir fabrika bacası ve moloz yığını, suda balıklar, önde su numunesi şişesi ve deney tüpü.

İngiltere nehirlerinde kalıcı kimyasallar üçte bir azaldı

İngiltere Çevre Ajansı'nın verilerine göre en zehirli iki "kalıcı kimyasal" olan PFOS ve PFOA'nın nehirlerdeki yoğunluğu son 10 yılda yüzde 30 ve yüzde 29 azaldı, tatlı su balıklarındaki seviye ise yüzde 49 düştü. Ancak bu kimyasallar doğada çok yavaş parçalandığı için toplam miktarın değişmediği, yalnızca seyrelerek denize taşındığı belirtiliyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Kâğıt kolaj illüstrasyon: yeşil tepelerin arasından denize akan bir nehir, nehir boyunca giderek küçülen sarı kimyasal damla simgeleri, kıyıda eski bir fabrika bacası ve moloz yığını, suda balıklar, önde su numunesi şişesi ve deney tüpü.

İngiltere'nin nehirlerinden sevindirici bir haber geldi. BBC'nin aktardığına göre İngiltere Çevre Ajansı'nın (EA) yeni verileri, nehirlerdeki en zehirli iki "kalıcı kimyasalın" seviyesinin son on yılda neredeyse üçte bir oranında düştüğünü gösterdi. Düşüş, bu kimyasalların ürünlerde kullanımına getirilen sıkı kısıtlamalara bağlanıyor.

Tavalardan yangın köpüğüne

Resmî adıyla PFAS olarak bilinen bu kimyasallar ilk kez 1930'larda ABD'de geliştirildi. Yağa ve suya dayanıklı olmaları ve elektriksel özellikleri sayesinde kızartma tavalarından yangın söndürme köpüklerine kadar birçok üründe kullanıldı. Doğada parçalanmaları çok uzun sürdüğü için "kalıcı kimyasallar" olarak anılıyorlar.

Bu ailenin ilk üyeleri PFOS ve PFOA'ydı. Yaklaşık yirmi yıl önce araştırmacılar bu kimyasalları hayvanlarda doku hasarıyla ve testis kanseri gibi bazı ciddi hastalıkların artışıyla ilişkilendirmeye başladı. Bunun üzerine PFOS 2010'da, PFOA ise 2020'de İngiltere'de neredeyse tamamen yasaklandı.

İLGİLİBristol, 200'den fazla projeyle İngiltere'nin ilk "sulak alan şehri" olmaya hazırlanıyor, limana yüzen bahçeler kuruldu→

Balıklarda yüzde 49 düşüş

Ajansın perşembe günü yayımladığı verilere göre İngiltere nehirlerindeki PFOS yoğunluğu son 10 yılda yüzde 30, PFOA yoğunluğu ise yüzde 29 azaldı. Tatlı su balıklarındaki seviye de yüzde 49 düştü. Manchester Metropolitan Üniversitesi'nden çevre adli bilimi uzmanı Dr. David Megson, "Son 10 yılda ne kadar yol aldığımızı görmek harika" dedi.

Ancak tablo tamamen pembe değil. Bu kimyasallar çok yavaş parçalandığı için ajans, çevredeki toplam miktarın büyük olasılıkla değişmediğini, yalnızca seyrelerek denize taşındığını kabul ediyor. PFAS'ları kalıcı olarak yok etmenin az sayıdaki yolundan biri yüksek sıcaklıkta yakmak ve ülkede buna uygun yalnızca iki tesis bulunuyor.

15 bin kimyasal daha var

Kullanımda hâlâ binlerce başka PFAS bulunuyor. Sayılarının 15 bin civarında olduğu, bunların yaklaşık 200'ünün sık kullanıldığı düşünülüyor. Ajans, birçok PFAS'ın zehirliliği konusunda belirsizlik sürdüğünü ve bulguların kimyasalların tek tek değil topluca düzenlenmesi gerektiğini gösterdiğini söylüyor. Kimya sektörü ise diğer PFAS'ların zehirli olduğuna dair kanıtların sınırlı olduğunu ve bazılarının hayat kurtaran tıbbi ekipmanlarda kullanıldığını savunarak bu yaklaşıma uzun süredir karşı çıkıyor.

İLGİLİİngiltere'nin en büyük organik sertifika kuruluşu, 20 yıl sonra çiftlik somonundan organik logosunu çekti→

Ajans şimdi ülke genelindeki kirliliğin haritasını çıkarmak için 60 farklı PFAS'ı düzenli olarak test ediyor. Hükümet de bu ay insan vücudundaki seviyeleri izlemeye başlayacağını duyurdu. Megson, "Yapılacak çok iş var. Bu rapor, kirleticilerin verdikleri zararın bedelini ödemesi için yürütülecek soruşturmalara temel oluşturuyor" dedi. Britanya sularından bir başka iyi haber de kısa süre önce İskoçya'dan gelmişti, yüz yıl önce yok olan yabani istiridyeler geri döndü.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir