İçeriğe atla
Samanyolu şeritleri, Güneş yüzeyindeki dev bir plazma halkası, darbe gösteren yeşil bir osiloskop ekranı ve eski bir radyo kadranıyla kaplı kâğıt zeminde Avustralya'daki MWA anten karosu ile Güney Afrika'daki MeerKAT çanak antenlerinin polaroid fotoğrafları, sol altta serif başlık.
Fotoğraflar: Natasha Hurley-Walker (CC BY-SA 3.0), SKAO (CC BY 3.0) / Wikimedia Commons

Gizemli radyo sinyali sekiz dakikada dönen ölü yıldızdan geliyor

Gökbilimciler, 5.000 ışık yılından uzaktaki gizemli radyo darbelerinin kaynağını sekiz dakikada bir dönen bir beyaz cüce ile Güneş'e benzeyen eşinden oluşan bir çifte kadar izledi. Bu tür sinyaller ilk kez Güneş benzeri bir yıldızın eşlik ettiği bir sistemde görüldü.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Samanyolu şeritleri, Güneş yüzeyindeki dev bir plazma halkası, darbe gösteren yeşil bir osiloskop ekranı ve eski bir radyo kadranıyla kaplı kâğıt zeminde Avustralya'daki MWA anten karosu ile Güney Afrika'daki MeerKAT çanak antenlerinin polaroid fotoğrafları, sol altta serif başlık.
Fotoğraflar: Natasha Hurley-Walker (CC BY-SA 3.0), SKAO (CC BY 3.0) / Wikimedia Commons

Samanyolu'ndan gelen tuhaf radyo sinyallerinin kaynağına bir adım daha yaklaşıldı. ScienceDaily'nin aktardığına göre Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin (ICRAR) Curtin Üniversitesi'ndeki araştırmacıları, 5.000 ışık yılından uzaktaki gizemli radyo darbelerini sekiz dakikada bir dönen ölü bir yıldıza ve onun Güneş'e benzeyen eşine kadar izledi.

Güneş benzeri bir eşle ilk kez

GPM J071507−114153 adı verilen sistemde bir beyaz cüce ile G tipi bir yıldız birbirinin çevresinde dönüyor. Beyaz cüce, nükleer yakıtını tüketip dış katmanlarını atmış bir yıldızın son derece yoğun kalıntısı. Eşi ise Güneş ile aynı genel yıldız sınıfında yer alıyor. Gökbilimciler benzer radyo darbelerini şimdiye kadar beyaz cücelerin daha küçük ve soğuk kırmızı cücelerle oluşturduğu sistemlerde görmüştü. Bu sinyaller ilk kez bir beyaz cücenin Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde döndüğü bir sistemde tespit edildi.

Sistem, uzun periyotlu geçici kaynaklar adı verilen sıra dışı bir gruba giriyor. Bu cisimler, birkaç dakikadan saatlere kadar süren aralıklarla ortaya çıkıp kaybolan radyo yayınları üretiyor. Aynı ekip ilk örneği 2021'de keşfetmişti ve o tarihten bu yana yalnızca bir düzine kadarı bulundu. Bunların kökeni hâlâ tam olarak anlaşılabilmiş değil.

Sinyal ölü yıldızın yakınından geliyor

Araştırmacılar ilk kez bir beyaz cücenin eşinin çevresindeki hareketini izleyebilecek kadar ayrıntılı radyo gözlemleri elde etti. Baş yazar Dr. Sam McSweeney, "Darbeler ilk kez beyaz cücenin eşi çevresindeki yörüngesinde hareket ettiğini görecek kadar net. Böylece darbelerin beyaz cücenin yakınındaki bir bölgeden, hatta belki doğrudan beyaz cüceden geldiğini biliyoruz" dedi. Ekip, bu sonuca ulaşmak için 100 saatten fazla radyo gözlemini inceledi.

Gözlemler beklenmedik bir bonus da sundu. Çalışmanın ortak yazarı Doç. Dr. Natasha Hurley-Walker'a göre veriler, Güneş benzeri yıldızdaki güçlü manyetik fırtınaları ve yıldız patlamalarını da ortaya çıkardı. Beyaz cüce, büyük olasılıkla yıldızın yüzeyinden yükselen dev bir plazma halkasının arkasından geçti. Hurley-Walker, "Radyo dalgalarıyla 5.000 ışık yılından uzaktaki bir yıldızdaki fırtınaları saptayabilmemiz inanılmaz" dedi.

Üç kıtadan teleskoplar

Sistem ilk olarak Batı Avustralya'daki Murchison Widefield Array (MWA) ile Samanyolu'nu tarayan geniş bir araştırmada tespit edildi. Ardından Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobu kaynağın kesin konumunu belirledi, Hawaii'deki Keck Gözlemevi de radyo kaynağının G tipi bir yıldızla ilişkili olduğunu doğruladı. MWA ve MeerKAT, yapımı süren Kilometre Kare Dizisi (SKA) teleskoplarının öncülleri. McSweeney, "Öncü teleskoplarla bile böyle keşifler yapıyorsak, SKA teleskopları tamamlandığında kaç yeni sistem bulacağımızı bir düşünün" dedi. Çalışma Nature Astronomy dergisinde yayımlandı. Uzay keşifleri art arda geliyor, Hera sondası da Didymos asteroidinin bilinmeyen yüzünü gösterdi.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir