İçeriğe atla
Karanlık uzayda süzülen, buzla kaplı kraterli yüzeye sahip büyük, kırmızımsı gri bir cüce gezegen küresi, yoğun bir Samanyolu yıldız alanı, alacakaranlıkta Şili'de bir dağ sırtında kubbesi açık modern bir gözlemevi binası, büyük bir teleskop kamerası sensör dizisi, eski cam astronomi fotoğraf plakalarından bir yığın ve pirinç bir büyüteç, yırtık kâğıt katmanları.

Plüton'un ötesinde altıncı cüce gezegen adayı bulundu

Vera C. Rubin Gözlemevi'nin verilerinde Plüton'un ötesinde yaklaşık 1.000 kilometre çapında buzlu bir dünya keşfedildi. Doğrulanırsa 2026 ED138, Güneş Sistemi'nin resmi olarak tanınan altıncı cüce gezegeni olacak.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Karanlık uzayda süzülen, buzla kaplı kraterli yüzeye sahip büyük, kırmızımsı gri bir cüce gezegen küresi, yoğun bir Samanyolu yıldız alanı, alacakaranlıkta Şili'de bir dağ sırtında kubbesi açık modern bir gözlemevi binası, büyük bir teleskop kamerası sensör dizisi, eski cam astronomi fotoğraf plakalarından bir yığın ve pirinç bir büyüteç, yırtık kâğıt katmanları.

Güneş Sistemi'nin ailesine yeni bir üye katılabilir. ScienceDaily'nin aktardığına göre Plüton'un ötesinde keşfedilen dev buzlu bir dünya, Güneş Sistemi'nin resmi olarak tanınan altıncı cüce gezegeni olmaya aday. Geçici olarak 2026 ED138 adı verilen gök cismi, NSF-DOE Vera C. Rubin Gözlemevi'ndeki Simonyi Araştırma Teleskobu'nun gözlemlerinde bulundu.

"Kuşakta bir kez olur"

İlk tahminlere göre ED138, Neptün'ün ötesinde bugüne kadar bulunan en büyük cüce gezegen adaylarından biri. Statüsü doğrulanırsa Uluslararası Astronomi Birliği'nin tanıdığı beş cüce gezegene, yani Plüton, Ceres, Eris, Haumea ve Makemake'ye katılacak. Keşfi yapan Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Matthew Holman, "Rubin güney gökyüzünün tamamını 10 yıl boyunca tekrar tekrar görüntüleyecek, yani önceki taramaların atladığı yerlerde saklanan başkaları da artık ulaşılabilir durumda" dedi. Rubin'in Güneş Sistemi ekibini yöneten Washington Üniversitesi'nden Mario Jurić ise "Yaklaşık 1.000 kilometre çapında bir cisim bulmak belki kuşakta bir kez olur. Bu, yaklaşık 20 yıldır bulunan en büyük Neptün ötesi cisim ve Rubin bunu teleskop daha devreye alınırken buldu" diye konuştu.

Önce "heyecanlı bir inanmazlık"

Holman, 13 Ekim akşamı Rubin'in bu yılın başında topladığı gözlemleri, meslektaşı Kevin Napier ile geliştirdiği özel bir yazılımla incelerken cismi fark etti. Yazılım milyarlarca tespiti karşılaştırarak farklı gözlemlerde beliren ve aynı cisme ait olduğunu düşündüren hareketler arıyor. Holman, "İlk tepkim heyecanlı bir inanmazlıktı. Bu tür cisimler çok nadir, bu yüzden hemen benim ya da kodun bir hata yapıp yapmadığını kontrol etmeye başladım" dedi. Jurić, Rubin'in arşivinde Mart 2026'ya kadar uzanan 20 ek tespit buldu. Ekip, başka gözlem programlarının arşivlerinde 2016'ya kadar uzanan görüntülere de ulaştı.

Samanyolu'nun kalabalığında saklanmış

ED138 şu anda Güneş'ten yaklaşık 46 astronomi birimi uzakta. Plüton'un ortalama uzaklığı ise yaklaşık 40 astronomi birimi. Cüce gezegen sayılmak için cismin kendi kütle çekimiyle neredeyse küresel bir şekil almış olması gerekiyor. Gökbilimcilerin hesaplarına göre ED138'in çapı 600 ile 1.500 kilometre arasında olabilir ve bu boyutta buzlu bir cismin küresel olması bekleniyor. Ancak kesin boyutu belirlemek için daha fazla gözlem gerekiyor. Bu kadar büyük bir cismin şimdiye kadar fark edilmemesinin nedeni, milyonlarca yıldızın kalabalık bir arka plan oluşturduğu Samanyolu düzlemine yakın bir bölgede bulunması. Güneş Sistemi'nin uzak köşeleri sürprizlerle dolu, Uranüs ve Neptün'ün manyetik kutupları birkaç on yılda kayabilir.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir