İçeriğe atla
Yıldız alanı şeritleri, demir tozlarıyla çevrili bir at nalı mıknatıs, iğnesi yana kaymış eski bir pirinç pusula ve yeşil bir kutup ışığıyla kaplı kâğıt zeminde Voyager 2'nin çektiği Uranüs ve Neptün'ün polaroid fotoğrafları, sol altta serif başlık.
Fotoğraflar: NASA/JPL (kamu malı) / Wikimedia Commons

Uranüs ve Neptün'ün manyetik kutupları birkaç on yılda kayabilir

Yeni bir çalışma, Uranüs ve Neptün'ün tuhaf biçimde eğik manyetik alanlarının, gezegenlerin derinliklerinde artan elektrik iletkenliğinden kaynaklanabileceğini öne sürüyor. Simülasyonlara göre bu buz devlerinin manyetik eksenleri birkaç on yıl içinde onlarca derece kayabiliyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Yıldız alanı şeritleri, demir tozlarıyla çevrili bir at nalı mıknatıs, iğnesi yana kaymış eski bir pirinç pusula ve yeşil bir kutup ışığıyla kaplı kâğıt zeminde Voyager 2'nin çektiği Uranüs ve Neptün'ün polaroid fotoğrafları, sol altta serif başlık.
Fotoğraflar: NASA/JPL (kamu malı) / Wikimedia Commons

Güneş Sistemi'nin en tuhaf manyetik alanlarının sırrına bir adım daha yaklaşıldı. ScienceDaily'nin aktardığına göre Teksas Üniversitesi Austin liderliğindeki bir çalışma, Uranüs ve Neptün'ün çarpık ve aşırı eğik manyetik alanlarının gezegenlerin iç yapısındaki elektrik iletkenliğiyle açıklanabileceğini öne sürüyor.

Voyager 2'nin bıraktığı bilmece

NASA'nın Voyager 2 aracı 1980'lerde Uranüs ve Neptün'ün yanından geçtiğinde, iki gezegenin de alışılmadık manyetik alanlara sahip olduğunu keşfetmişti. Dünya'nın manyetik alanı, belirgin kuzey ve güney kutuplarıyla dev bir çubuk mıknatısa benziyor ve ekseni dönme ekseninden yalnızca 11 derece sapıyor. Uranüs'te bu eğim 59 derece, Neptün'de ise 47 derece. Bilim insanları onlarca yıldır bunun nedenini açıklamaya çalışıyor.

Gezegenlerin manyetik alanları, derinlerde elektriği ileten akışkanların hareketiyle oluşuyor. Dünya'da bu süreç, erimiş demirden oluşan dış çekirdekte gerçekleşiyor. "Buz devi" olarak adlandırılan Uranüs ve Neptün ise Dünya'nın yaklaşık dört katı genişliğinde ve içlerinde büyük miktarda hidrojen, helyum, su, amonyak, metan ve kaya bulunduğu düşünülüyor.

Derinleştikçe artan iletkenlik

Çalışmanın baş yazarı Chi Yan, "Uranüs ve Neptün'ün derinliklerinde basınç ve sıcaklık son derece yükseliyor. Su moleküllerinin iyonlara ayrılmasına yol açabilen bu koşullarda malzeme derinlikle birlikte giderek daha iletken hale gelebilir" dedi. Araştırmacılar, iletkenliğin derinlikle arttığını varsayan bilgisayar simülasyonları geliştirerek Voyager 2'nin kaydettiği tuhaf alanları yeniden üretmeye çalıştı. Sonuçlar, bu değişen elektriksel özelliklerin buz devlerinin olağan dışı manyetik alanlarında kilit rol oynayabileceğini gösterdi.

Kutuplar on yıllar içinde kayabilir

Çalışmanın en şaşırtıcı bulgusu, bu gezegenlerin manyetik alanlarının Dünya'nınkinden çok daha kararsız olabileceği. Yan, "Dünya'nın manyetik eğimi 50 yılda yalnızca bir derece kadar kayıyor. Modellerimiz buz devlerinin çok farklı davranabildiğini gösteriyor. Bazı dönemlerde eğim on yıllar içinde onlarca derece sallanıyor" dedi. Bu da gezegenlerin bugünkü manyetik alanlarının Voyager 2'nin ölçtüğünden çok farklı olabileceği anlamına geliyor.

Bunlar şimdilik doğrulanmış gözlemler değil, bilgisayar modellerinin tahminleri. Ancak araştırmacılar, James Webb Uzay Teleskobu'nun iki gezegenin kutup ışıklarını gösteren kızılötesi görüntülerini inceleyerek kutupların kayıp kaymadığını anlamaya çalışıyor. Çalışma Communications Physics dergisinde yayımlandı. Gökbilimciler başka tuhaf sinyallerin de peşinde, gizemli bir radyo sinyalinin sekiz dakikada dönen ölü bir yıldızdan geldiği ortaya çıktı.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir