İçeriğe atla
Uzaydan görülen Dünya'yı saran dört renkli kâğıt halka, parlayan bir Güneş ve güneş patlaması, logosuz küçük bir uydu, bir pusula ve kuzey ışıkları, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Dünyanın çevresinde ilk kez dört radyasyon kuşağı görüldü

Mayıs 2024'teki güçlü jeomanyetik fırtınanın ardından Dünya'yı saran Van Allen kuşakları geçici olarak dörde çıktı. Bilim insanları bu yapıyı ilk kez gözlemledi.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Uzaydan görülen Dünya'yı saran dört renkli kâğıt halka, parlayan bir Güneş ve güneş patlaması, logosuz küçük bir uydu, bir pusula ve kuzey ışıkları, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Dünya'yı çevreleyen görünmez radyasyon kalkanı 2024'te daha önce hiç görülmemiş bir şekle büründü. ScienceAlert'in aktardığına göre gökbilimciler, Mayıs 2024'teki son derece güçlü jeomanyetik fırtınanın ardından gezegenimizin çevresinde ilk kez dört ayrı elektron kuşağı gözlemledi.

Normalde yalnızca iki kuşak var

Dünya, Van Allen kuşakları olarak bilinen iki dev halka biçimli radyasyon bölgesiyle çevrili. 1958'de ABD'nin ilk uydusu Explorer 1 ile keşfedilen ve fizikçi James Van Allen'ın adını taşıyan bu yapılardan iç kuşakta ağırlıklı olarak yüksek enerjili protonlar, alçak Dünya yörüngesinin ötesindeki dış kuşakta ise yüksek enerjili elektronlar bulunuyor. Bu parçacıklar güçlü Güneş fırtınalarından ve kozmik ışınlardan geliyor, ardından Dünya'nın manyetik alanında hapsoluyor.

Anneler Günü fırtınası

npj Space Exploration dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı'nın 820 kilometre yükseklikte kutupsal yörüngede dolaşan PROBA-V uydusundaki Enerjik Parçacık Teleskobu verilerini kullandı. "Anneler Günü olayı" olarak anılan 11 Mayıs 2024 fırtınası, son 20 yılın en güçlü jeomanyetik fırtınasıydı. Dört kuşaklı yapı, elektron eklenmesiyle değil, kuşaklardan elektronların süpürülmesiyle oluştu. Bu süreç geçici boşluk bölgeleri yaratarak kuşakları dört ayrı parçaya böldü. Fırtınadan sonraki günler ve haftalarda önce üç kuşak, Haziran 2024'te ise dört kuşak ortaya çıktı. Ağustos 2024'e gelindiğinde normal iki kuşaklı yapı geri döndü.

"Yeni mekanizmalar ortaya çıktı"

Üç kuşaklı bir yapı ilk kez 2012'de görülmüştü ve 2024 ile 2026 arasında büyük fırtınaların ardından birçok kez tekrarlandı. Çalışmanın baş yazarı, Belçika Kraliyet Uzay Aeronomi Enstitüsü'nden Viviane Pierrard, "Dört kuşak bulmak ve son dönemde bu kadar sık üç kuşak görmek şaşırtıcı. Daha önce yalnızca iki kuşak gözlemleniyordu. Bu, son dönemde yeni kayıp ya da hapsolma mekanizmalarının ortaya çıktığı anlamına geliyor" dedi. Araştırmacılara göre Güneş'ten gelen koronal kütle atımları manyetik alanı bozarak elektronları farklı derinliklere itiyor, bu elektronlar yaklaşık bir ay içinde yeniden dağılıyor.

Uydular ve astronotlar için risk

Pierrard, bu elektron ve protonların çok yüksek enerjileri nedeniyle başta elektronik aygıtlar ve güneş panelleri olmak üzere uzay araçları ile astronotlar için tehlikeli olduğunu söyledi. Tek bir parçacık çarpması bile hassas cihazları bozabiliyor. Bilim insanları, insanlığın uzaydaki varlığı arttıkça bu süreçleri daha yakından incelemeyi hedefliyor. Yörüngeye yeni sistemler taşıma planları da hız kesmiyor, Google'ın uzaydaki yapay zekâ sunucularını Blue Origin taşıyacak.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir